Tijdens de Tweede Kamerverkiezingen mogen zo’n 13 miljoen Nederlanders stemmen, maar niet iedereen doet dat. Zeker met slecht weer kan de drempel hoog zijn om naar de stembussen te gaan. Niet alleen de opkomst, maar ook de uitslagen kunnen beïnvloed worden door het weer. Lees hier alles over de invloed van het weer op de Tweede Kamerverkiezingen.
Hogere opkomst bij droog en zonnig weer
Deze eeuw zijn er acht landelijke verkiezingen geweest, waarbij de opkomst meestal rond 80% ligt. De hoogste opkomst sinds de eeuwwisseling was in 2017. Het was op deze verkiezingsdag droog en behoorlijk zonnig. 81,9% van de stemgerechtigden kwam naar de stembus. De laagste opkomst van de eeuw was in 2012. Slechts 74,6% van het electoraat heeft gestemd. Het was een natte dag met regionaal meer dan 10 millimeter regen.
Als we naar eerdere verkiezingen kijken, lijkt het weer daadwerkelijk een rol te spelen. Bij droog en zonnig weer komen gemiddeld meer mensen opdagen dan op regenachtige dagen. Uit onze analyse van opkomstcijfers en weerdata in De Bilt sinds 1971 blijkt dat elk extra uur zon gemiddeld een half procentpunt meer opkomst oplevert, terwijl elk uur regen juist een half procentpunt minder opkomst betekent. Die trend lijkt duidelijk, maar moet met voorzichtigheid worden geïnterpreteerd: de berekening is gebaseerd op "slechts" 17 verkiezingen, en dus niet statistisch sluitend.
Het verband met temperatuur is minder duidelijk te zien bij de afgelopen verkiezingen. Zo was de opkomst in 2010 laag terwijl de maxima tussen 18 en 20 graden lagen. In 2021 was de opkomst vrij hoog, terwijl het toen maar 7 tot 9 graden werd. Blijkbaar worden mensen meer beïnvloed door het weerbeeld dan door de temperatuur. Uit onze analyse over de verkiezingen sinds 1971 is ook geen duidelijk verband tussen de maximumtemperatuur en de opkomst naar voren gekomen. Voor de minimumtemperatuur en de wind eveneens niet.
Politieke strijd is leidend
Uiteindelijk is de politieke strijd en het verloop van de campagne bepalender. Een mooi voorbeeld daarvan is 2006. De opkomst was toen met 80,4% hoog, terwijl het grotendeels bewolkt was met vooral in het westen veel regen. Dat jaar was er veel politieke onzekerheid en was er ook al veel mediabelangstelling voor de verkiezingsstrijd tussen Jan Peter Balkenende van CDA en Wouter Bos van PvdA. Mogelijk heeft dit het electoraat extra gemotiveerd om, ondanks het slechte weer, te gaan stemmen.
Regenachtig weer voordelig voor CDA
Er zijn veel factoren die invloed hebben op de opkomst en er is maar beperkt data beschikbaar. Daarom is het moeilijk om een statistisch verband duidelijk aan te tonen. In 2011 heeft de Radboud Universiteit hier wetenschappelijk onderzoek naar gedaan. Uit data van 1971 tot 2010 bleek dat de opkomst 1,5% lager is wanneer meer dan 10 millimeter regen valt.
Naast de opkomst hebben ze ook gekeken naar de invloed van het weer op de verdeling van stemmen. Ze vonden dat regenachtige dagen (meer dan 10 millimeter) voordelig uitpakken voor het CDA en hen een extra zetel kan opleveren. Voor de PvdA (nu GroenLinks/PvdA) en SP zijn de gevolgen negatief en kunnen ze juist een zetel verliezen. De verklaring hiervoor is onduidelijk. Ze suggereren dat de religieuze achterban van CDA een grotere burgerplicht ervaart of dat de boeren in de achterban zich minder snel laten tegenhouden door regenachtig weer.
