Met temperaturen boven de 30 graden is het woord hittegolf nooit ver weg. Toch betekent een hittegolf niet overal hetzelfde. Wat in Nederland officieel een hittegolf is, hoeft dat in Spanje of Frankrijk helemaal niet te zijn. En in Australië kan zelfs een periode met lagere temperaturen als hittegolf worden aangemerkt.
Een hittegolf in Nederland
Volgens de Nederlandse definitie moet het in De Bilt minimaal vijf dagen achter elkaar 25 graden of warmer zijn. Daarvan moeten minstens drie dagen tropisch verlopen met maxima van 30 graden of meer. België hanteert precies dezelfde regels, met Ukkel als officieel meetpunt.
Omdat extreem hete dagen steeds vaker voorkomen, introduceerde Weeronline in 2018 de term superhittegolf. Van een superhittegolf is sprake wanneer het minimaal vijf dagen achter elkaar 30 graden of warmer wordt, waarvan minstens drie dagen zelfs 35 graden of meer halen.
Er is een hittegolf als het minstens vijf dagen op rij 25 graden of meer wordt. Daarbij moet het drie keer tropisch warm worden met 30 graden of meer.
Scandinavië: simpel en herkenbaar
Nederland staat niet alleen. Ook in Zweden en Finland worden vaste temperatuurgrenzen gebruikt. Zweden spreekt van een hittegolf wanneer het vijf dagen achter elkaar minstens 25 graden wordt. Precies zoals in Nederland, alleen zonder de extra eis voor tropische dagen. Finland hanteert drie opeenvolgende dagen boven de 25 graden. Dat klinkt misschien niet indrukwekkend, maar op deze noordelijke breedtes zijn zulke temperaturen veel uitzonderlijker dan in Zuid-Europa.
Duitsland: geen officiële grens
Duitsland is voor veel Nederlanders de populairste vakantiebestemming. Toch kent de Duitse weerdienst (DWD) geen officiële nationale hittegolfdefinitie. Meteorologen spreken er meestal van een hittegolf wanneer gedurende meerdere dagen temperaturen van ongeveer 30 graden of hoger worden bereikt, maar een vaste grens ontbreekt. De nadruk ligt vooral op waarschuwingen voor hitte, droogte en natuurbrandgevaar.
Frankrijk: de lessen van 2003
Frankrijk kijkt vooral naar de gevolgen van de hitte, en dat is niet zo vreemd. Tijdens de extreme hittegolf van 2003 overleden er duizenden mensen als gevolg van de warmte. Sindsdien werkt het land met regionale hitteplannen en drempelwaarden die per departement verschillen. Een hittegolf in Parijs kent daardoor andere criteria dan een hittegolf aan de Middellandse Zee. Want wat in Marseille gewoon zomerweer is, kan in Noord-Frankrijk al voor grote gezondheidsproblemen zorgen.
Op een hete dag is het in de stad veel warmer dan op het platteland. Dit wordt veroorzaakt door het zogenaamde hitte-eiland effect. Hoe werkt dit?
Spanje: niet de temperatuur, maar de afwijking telt
Ook Spanje gebruikt geen vaste temperatuurgrens. De nationale weerdienst AEMET kijkt naar hoe uitzonderlijk warm het is ten opzichte van wat normaal is voor die regio. Een temperatuur van 36 graden in Bilbao kan daarom eerder als hittegolf worden beschouwd dan 38 graden in Sevilla. Voor Spanjaarden draait een hittegolf dus niet om een specifiek getal op de thermometer, maar om de vraag hoe extreem de warmte is in vergelijking met het gebruikelijke klimaat.
Italië: kijken naar wat normaal is
Ook Italië gebruikt geen vaste landelijke temperatuurgrens. Meteorologen kijken er vooral naar hoe uitzonderlijk de warmte is voor de tijd van het jaar en de regio. Een hittegolf in Milaan wordt daardoor anders beoordeeld dan een hittegolf op Sicilië. Daarnaast spelen warme nachten een belangrijke rol: juist wanneer het ook 's nachts nauwelijks afkoelt, nemen de gezondheidsrisico's sterk toe.
Griekenland: hoge lat, harde criteria
Griekenland heeft wél een vaste definitie, maar de drempel ligt een stuk hoger dan in Nederland. De Griekse weerdienst EMY spreekt pas van een hittegolf bij drie opeenvolgende dagen met maxima van 39 graden of meer, waarbij het 's nachts niet onder de 26 graden daalt. Dat lijkt streng, maar is realistisch voor een land waar 35 graden in de zomer heel gewoon is. Wat in Nederland een superhittegolf zou zijn, is in Griekenland nog maar net het begin.
Verenigd Koninkrijk: regionaal maatwerk
Ook het Verenigd Koninkrijk werkt met regionale drempels. De Britse weerdienst Met Office spreekt van een hittegolf wanneer de temperatuur gedurende minstens drie dagen boven een vooraf bepaalde regionale grens uitkomt. Van ongeveer 25 graden in delen van Schotland tot 28 graden in Londen en Zuidoost-Engeland. Daarnaast geeft de UK Health Security Agency aparte gezondheidswaarschuwingen uit die niet alleen op temperatuur, maar ook op de verwachte impact voor de volksgezondheid zijn gebaseerd.
De VS en Mexico: hitte als factor op het WK
Het WK 2026 speelt zich af in de Verenigde Staten en Mexico, en hitte is er geen bijzaak. Spelersvakbond FIFPRO heeft zes WK-stadions aangewezen als extreem risicovol voor hittestress: Atlanta, Dallas, Houston, Kansas City, Miami en Monterrey. FIFA heeft daarop het hitteprotocol uitgebreid met verplichte drinkpauzes.
Dat de hitte daar zo anders aanvoelt dan in Europa heeft ook te maken met hoe beide landen ermee omgaan in officiële definities. De Amerikaanse weerdienst NWS hanteert geen vaste nationale temperatuurgrens voor een hittegolf. In plaats daarvan werkt elke regio met lokaal bepaalde drempelwaarden voor de Heat Index, een maat die niet alleen de temperatuur maar ook de luchtvochtigheid meeneemt. In het vochtige Houston voelt 35 graden daarmee heel anders aan dan 35 graden in het droge Arizona. Mexico hanteert een vergelijkbare aanpak: wat als hittegolf telt, verschilt sterk per regio en klimaatzone, van de kuststeden aan de Golf van Mexico tot het hoge binnenland van Mexico-Stad op 2.200 meter hoogte.
Australië: misschien wel de slimste methode
Australië heeft een van de meest geavanceerde hittegolfsystemen ter wereld. Daar kijkt men niet alleen naar de temperatuur, maar vooral naar hoe uitzonderlijk warm het is ten opzichte van de voorgaande weken én wat normaal is voor de tijd van het jaar.
Dat betekent dat 32 graden in een gebied waar normaal 22 graden wordt al als hittegolf kan gelden, terwijl 38 graden ergens anders als heel normaal wordt beschouwd. Meteorologen gebruiken daarvoor de zogenoemde “Excess Heat Factor”. Daarbij wordt ook meegenomen of mensen de kans hebben gehad om aan de warmte te wennen. Een plotselinge hittepiek blijkt namelijk vaak gevaarlijker dan warmte die geleidelijk opbouwt.
Temperatuur vertelt niet het hele verhaal
Steeds meer meteorologen vinden dat alleen naar de thermometer kijken niet meer voldoende is. Temperatuur, luchtvochtigheid, zonnestraling en wind bepalen samen hoe zwaar de hitte werkelijk aanvoelt en hoe gevaarlijk die is. Uiteindelijk voelt 32 graden in Stockholm heel anders aan dan 32 graden in Sevilla. En 32 graden midden in een versteende binnenstad voelt weer heel anders aan dan dezelfde temperatuur aan zee.
